گزارشی از قطعه 10 پروژه راه‌آهن میانه- بستان‌آباد- تبریز

 

سهیل آل رسول- کارشناس ارشد سازه مهندسین مشاور رهاب

محمد رضا صافدل- کارشناس ارشد زلزله مهندسین مشاور رهاب

 مقدمه

پیش از این در شماره 22 مجله پیام که در بهار 86 منتشر گردید گزارشی عمومی از پروژه راه آهن میانه- بستان آباد- تبریز ارائه گردید که ماهیت یک پروژه مطالعاتی در سطح ملی را بیان می داشت، در این شماره با معرفی قطعه 10 این راه آهن ابعاد جدیدی از چنین پروژه هایی را بازگو می کنیم. در حقیقت ویژگی های یک پروژه عظیم زیرساختی زمانی که با مسائل خاص بافت حاشیه ای کلانشهری چون تبریز آمیخته می شود رویکرد جدیدی را در طرح و اجرا نیاز دارد که شناسایی و معرفی برخی از ابعاد آن در این فرصت شایان توجه است. از دیگر سو ابعاد فنی مختلف ابنیه طرح این قطعه نیز می تواند برای علاقمندان حوزه ساخت و ساز بویژه در تخصص راه و راه آهن قابل تامل باشد.

 

ضرورت احداث راه آهن میانه- بستان آباد- تبریز

منطقه آذربایجان همواره یکی از قطبهای مهم تولید محصولات کشاورزی و کالاهای صنعتی بوده است که سهم بالایی در تولید ناخالص ملی و رشد اقتصادی داشته است همچنین این منطقه به دلیل جاذبه های بی شمار طبیعی می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های اصلی جذب گردشگر در صنعت توریسم که از این صنعت به عنوان مطرح باشد. این موضوع در کنار اهمیت توسعه حمل و نقل ریلی به عنوان یک سیستم حمل و نقل سریع و ایمن و یکی از معیارهای توسعه یافتگی کشورهای مختلف و جایگاه ویژه ای که برای آن در مناسبات تجارت بین المللی قائل می شوند اهمیت این طرح را نشان می دهد. از سوی دیگر موقعیت بی نظیر شهر تبریز به عنوان مرکز راههای ارتباطی منطقه شمال غرب کشور که در نهایت از طریق مسیر مرند- جلفا به خط آهن نخجوان، ایروان، تفلیس به جمهوری اوکراین و بنادر دریای سیاه وصل می شود لزوم این پروژه را دو چندان می نماید.

طی مطالعات انجام گرفته در مرحله توجیه فنی- اقتصادی پروژه مذکور آمار قابل توجیه به دست آمد که در اینجا به آن اشاره می شود و آن اینکه در حال حاضر بیش از 77% حجم ترانزیت مسافر و کالا از طریق جاده ای انجام می شود و بر اساس آمار تصادفات سالیانه جاده های کشور محور میانه- تبریز یکی از پر خطرترین جاده های کشور محسوب می شود. بدون شک پس از ساخت و راه اندازی این پروژه علاوه بر افزایش شاخص های ترانزیت کالا و مسافر آمار تلفات جاده ای کمتری به دلیل کاهش تقاضای سفر جاده ای خواهیم داشت.

این راه‌آهن به صورت دوخطه طراحی شده فاصله بین تهران- تبریز را از نظر مسافت 114كیلومتر و از لحاظ زمانی 5/5ساعت كاهش می‌دهد. در صورت تكمیل ‌این طرح،‌ ترانزیت ریلی ‌ایران برای اولین بار مستقیما به ‌اروپا متصل می‌شود. طرح راه آهن میانه- بستان آباد- تبریز با طول بیش از 203 کیلومتر شامل 10 قطعه  از شهر میانه آغاز گردیده و بعد از عبور از شهر بستان آباد به شهر تبریز ختم می شود. در طرح راه آهن مذکور 9 ایستگاه میانه- نقلان- ترکمنچای- شهریار- بستان آباد- ایضاب- باسمنج- ائل گلی و تبریز پیش بینی شده است.